Na Falach Wszechświata
Wykład dr hab. Doroty Gondek-Rosińskiej w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki [15 grudnia 2025 r.]
Posłuchaj wykładu w formie podcastu:
14 września 2015 roku po raz pierwszy zarejestrowano fale grawitacyjne – drobne zaburzenia czasoprzestrzeni powstałe przy połączeniu dwóch czarnych dziur. Odkrycie dokonane przez detektory LIGO potwierdziło przewidywania Einsteina i przyniosło Nagrodę Nobla w 2017 roku. Od tego czasu współpraca Ligo-Virgo-Kagra wykryła ponad 300 takich sygnałów, głównie z układów podwójnych czarnych dziur. Szczególnym wydarzeniem było połączenie gwiazd neutronowych GW170817, któremu towarzyszył rozbłysk gamma i które pomogło wyjaśnić m. in. pochodzenie ciężkich pierwiastków, takich jak złoto i platyna. W badaniach tych biorą udział także polscy naukowcy z zespołu Virgo-Polgraw, w tym Dorota Rosińska. W trakcie wykładu ekspertka opowie o najważniejszych odkryciach astronomii fal grawitacyjnych, o ich źródłach, sposobach detekcji oraz o tym, jakie informacje o Wszechświecie możemy dzięki nim uzyskać. Przedstawi również plany przyszłych eksperymentów.
Dorota Rosińska jest profesorem na Uniwersytecie Warszawskim, kierownikiem katedry Astrofizyki Teoretycznej w Obserwatorium Astronomicznym UW. Zajmuje się m. in. symulacjami numerycznymi astrofizycznych źródeł fal grawitacyjnych oraz poszukiwaniem, w danych z detektorów fal grawitacyjnych Virgo/Ligo, sygnałów wytworzonych w procesie łączenia się czarnych dziur lub gwiazd neutronowych w układach podwójnych oraz wybuchów supernowych. Jest współautorką ponad 250 publikacji naukowych. Bierze czynny udział w pracach przyszłych obserwatoriów fal grawitacyjnych Einstein Telescope oraz LISA. W 2017 roku za odkrycie fal grawitacyjnych przyznana została nagroda Nobla z fizyki. Dorota Rosińska za udział w tym odkryciu otrzymała prestiżowe nagrody, m.in. Special Breakthrough Prize In Fundamental Physics, Gruber Cosmology Prize, medal PAN im. Mikołaja Kopernika oraz nagrodę naukową Polskiego Towarzystwa Fizycznego. W roku 2011, za wybitne zasługi w pracy naukowo-badawczej i dydaktycznej oraz za popularyzowanie nauki w Polsce i na świecie została wyróżniona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Studia na kierunku astronomia ukończyła na Uniwersytecie Warszawskim, stopień doktora uzyskała w Centrum Astronomicznym PAN im. Mikołaja Kopernika, a habilitację na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jako dwukrotna laureatka konkursów Fundacji na rzecz Nauki Polskiej stworzyła i prowadziła kilkunastoosobowy zespół naukowy pracujący nad astrofizycznymi źródłami fal grawitacyjnych.
Organizator:
Wszystkie materiały obejrzysz również na naszym kanale Wszechnica FWW 
