Opowieści znad stawu cz.2
Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą. Druga część Opowieści znad stawu [13 stycznia 2026 r.]
Staw to bardzo ciekawy ekosystem, w którym masy wody nie przemieszczają się jak w rzece, a zatem tworzą się trochę inne warunki życia. Korzystają z nich chętnie zwierzęta, którym dzisiaj przyjrzymy się z bliska – będą to bezkręgowce zamieszkujące stawy. Część z nich jest na tyle duża, że bez problemów je wypatrzymy, jednak są i takie, których całkowitą długość ciała liczy się w milimetrach. Serdecznie zapraszamy!
Posłuchaj wykładu w formie podcastu:
Druga część wykładu Bartosza Popczyńskiego poświęcona jest organizmom, które w stawie i jego otoczeniu występują najliczniej, a jednocześnie są najsłabiej znane – bezkręgowcom wodnym oraz zwierzętom żyjącym na granicy wody i lądu. To właśnie one w dużej mierze odpowiadają za funkcjonowanie całego ekosystemu stawu.
Wykład koncentruje się na owadach wodnych i ich larwach, takich jak ważki, chrząszcze, pluskwiaki czy muchówki. Omawiane są ich cykle życiowe, sposoby oddychania pod wodą oraz przystosowania do drapieżnictwa i unikania drapieżników. Szczególną uwagę zwrócono na fakt, że wiele owadów spędza większość życia w wodzie, a tylko krótki etap jako postać dorosła – w powietrzu.
Jednym z ciekawszych wątków wykładu jest omówienie żółtobrzeżka – dużego chrząszcza wodnego, będącego aktywnym drapieżnikiem, który poluje zarówno w stadium larwalnym, jak i dorosłym. Widz dowiaduje się, jaką rolę pełni on w regulacji liczebności innych organizmów oraz dlaczego jego obecność świadczy o dobrej jakości zbiornika.
Osobny fragment poświęcony jest pająkowi topikowi (Argyroneta aquatica) – jedynemu znanemu pająkowi, który prowadzi życie całkowicie pod wodą. Wyjaśnione zostaje, w jaki sposób buduje on podwodny „dzwon powietrzny”, jak oddycha oraz poluje, i dlaczego jest to przykład wyjątkowo zaawansowanej adaptacji ewolucyjnej.
Wykład pokazuje staw jako system zależności troficznych, w którym bezkręgowce pełnią kluczowe role:
-
są drapieżnikami,
-
filtratorami oczyszczającymi wodę,
-
oraz pokarmem dla ryb, płazów i ptaków.
To jednocześnie opowieść o tym, jak niewielkie zmiany środowiskowe – zanieczyszczenie wody, regulacja brzegów czy osuszanie terenów podmokłych – wpływają na całe zespoły organizmów, często zanim zauważymy zmiany na „wyższych” poziomach ekosystemu.
Druga część „Opowieści znad stawu” uczy patrzeć na staw nie jak na prosty zbiornik wodny, lecz jak na złożony układ biologiczny, w którym to właśnie najmniejsze i najmniej spektakularne organizmy decydują o jego trwałości i zdrowiu.
Bartosz Popczyński – leśnik i edukator przyrodniczy, od kilku lat prowadzący wykłady dla Wszechnicy, pasjonat przyrody i jazdy na rowerze. Edukator Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich – Warszawa
Polecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą
Organizator wykładu:
Ten utwór dostępny jest na licencji
Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne
– Bez utworów zależnych 3.0 Polska
