Poznawcze przeformułowanie jako sposób zwiększenia odporności na stres

Czy stres zależy wyłącznie od tego, co nam się przydarza? A może równie ważne jest to, jak interpretujemy daną sytuację?

Dr Dorota Kobylińska opowiada o poznawczym przeformułowaniu, nazywanym także reinterpretacją – jednej z najskuteczniejszych strategii regulacji emocji. Polega ona na zmianie sposobu patrzenia na sytuację, która wywołuje stres, lęk, złość lub smutek.

Prowadząca wyjaśnia, że emocje nie są prostą reakcją na obiektywne wydarzenia. W dużej mierze zależą od tego, na co zwracamy uwagę i jakie znaczenie nadajemy temu, co się dzieje. Ta sama sytuacja może więc wywołać zupełnie inne emocje u różnych osób.

Przykładem może być oczekiwanie na telefon od bliskiej osoby. Brak wiadomości można zinterpretować jako znak, że wydarzyło się coś złego, że ktoś o nas zapomniał albo po prostu dobrze się bawi. Każda z tych interpretacji prowadzi do innej reakcji emocjonalnej, choć samo wydarzenie pozostaje takie samo.

Czy oznacza to, że możemy dowolnie zmieniać swoje emocje? Nie chodzi o udawanie, że problem nie istnieje, ani o sztuczne „pozytywne myślenie”. Poznawcze przeformułowanie polega na szukaniu innych, ale nadal prawdopodobnych i zgodnych z rzeczywistością sposobów rozumienia sytuacji.

Dr Dorota Kobylińska omawia badania pokazujące, że zmiana perspektywy może osłabiać negatywne emocje. Osoby, które oglądały trudny materiał z perspektywy studentów medycyny, odczuwały mniejszy stres i wstręt niż osoby, które nie otrzymały takiej instrukcji.

Regularne stosowanie przeformułowania może zwiększać odporność psychiczną, ułatwiać szybszy powrót do równowagi po trudnych doświadczeniach oraz zmniejszać długofalowe konsekwencje stresu. Nie oznacza to, że odporne osoby nie doświadczają problemów. Potrafią jednak szybciej „odbić się od dna” i odzyskać równowagę.

Jak trenować tę umiejętność? Można wracać do minionych sytuacji i zastanawiać się, czy pierwsza interpretacja była jedyną możliwą. Czy reakcja była adekwatna? Jak na to samo wydarzenie spojrzałaby inna osoba? Taki trening pomaga dostrzegać więcej „odcieni szarości” i łagodniej reagować w przyszłości.

Wykład pokazuje, że nie zawsze możemy zmienić świat, który nas stresuje, ale możemy rozwijać większą elastyczność w sposobie, w jaki go rozumiemy.

Dr Dorota Kobylińska – psycholożka, trenerka umiejętności psychospołecznych i adiunktka na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się psychologią emocji, regulacją emocji, odpornością psychiczną i wspieraniem rozwoju osobowości.

Wykład został nagrany podczas Dnia Odkrywców Kampusu Ochota Uniwersytetu Warszawskiego 22 marca 2025 roku.

#stres #odpornośćpsychiczna #emocje #regulacjaemocji #przeformułowanie #reinterpretacja #psychologia #dobrostan #zdrowiepsychiczne #psychologiapozytywna #UniwersytetWarszawski #DOKO #Wszechnica