Wpływ władzy decyzyjnej i partycypacji społecznej kobiet na urynkowienie małych gospodarstw rolnych: analiza porównawcza wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej

Czy większy udział kobiet w zarządzaniu gospodarstwem rolnym przekłada się na jego lepsze funkcjonowanie na rynku? A może sama władza decyzyjna nie wystarcza i równie ważne jest uczestnictwo kobiet w lokalnych sieciach społecznych, grupach producentów, stowarzyszeniach i innych formach współpracy?

Nie możesz obejrzeć wykładu? Posłuchaj podcastu:

Prof. Bazyli Czyżewski i prof. Sebastian Stępień z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu przedstawiają wyniki badań nad rolą kobiet w małych gospodarstwach rolnych Europy Środkowo-Wschodniej. Analiza objęła 3172 gospodarstwa w Polsce, Rumunii, Litwie, Serbii i Mołdawii – krajach, które łączy doświadczenie transformacji ustrojowej i duży udział niewielkich, rodzinnych gospodarstw, ale różnią je uwarunkowania społeczne, kulturowe i instytucjonalne.

Punktem wyjścia jest pojęcie „women empowerment”, czyli wzmacniania pozycji i sprawczości kobiet. Badacze koncentrują się na dwóch jego wymiarach. Pierwszym jest władza decyzyjna – możliwość rzeczywistego kierowania gospodarstwem. Drugim – partycypacja społeczna, rozumiana jako uczestnictwo w organizacjach, grupach producentów, inicjatywach lokalnych oraz sieciach, dzięki którym można wymieniać informacje, zdobywać wiedzę i nawiązywać kontakty.

Autorzy wyróżnili cztery poziomy upodmiotowienia: od sytuacji, w której kobieta ani nie zarządza gospodarstwem, ani nie uczestniczy aktywnie w sieciach społecznych, po model łączący oba te elementy.

I właśnie to połączenie okazuje się szczególnie ważne.

– Wzmocnienie pozycji kobiet, które miałoby polegać tylko na tym, że będą zarządzać gospodarstwami, to za mało, żeby budować orientację rynkową małych gospodarstw – podkreśla prof. Bazyli Czyżewski.

Badania wskazują, że największe znaczenie dla urynkowienia gospodarstwa ma sytuacja, w której kobieta zarówno uczestniczy w podejmowaniu decyzji, jak i jest aktywna społecznie. Szczególnie istotne okazuje się zakorzenienie w sieciach społecznych. To właśnie kontakty z innymi rolnikami, organizacjami i otoczeniem gospodarczym mogą ułatwiać zdobywanie informacji, poznawanie potrzeb konsumentów i budowanie relacji z klientami.

Efekt nie jest jednak identyczny we wszystkich krajach. Na Litwie stosunkowo wysoki jest zarówno udział kobiet zarządzających gospodarstwami, jak i ich uczestnictwo społeczne, co autorzy wiążą między innymi z działaniami wspierającymi równouprawnienie. W Serbii i Mołdawii widoczna jest natomiast silniejsza integracja lokalnych społeczności i większe znaczenie nieformalnych więzi, przy jednocześnie mniejszym udziale kobiet bezpośrednio zarządzających gospodarstwami.

Prelegenci analizują również samo pojęcie urynkowienia. Nie chodzi jedynie o to, jaka część produkcji trafia na sprzedaż. Istotna jest również odległość między gospodarstwem a konsumentem, wykorzystanie krótkich kanałów dostaw, bezpośrednie relacje z odbiorcami oraz zdolność dostosowania produkcji do potrzeb rynku. Pod tym względem wysoką pozycję zajmują między innymi Rumunia i Serbia, gdzie sprzedaż bezpośrednia i krótkie kanały dystrybucji są bardziej rozpowszechnione.

Drugim badanym zagadnieniem jest ekoefektywność – zdolność gospodarstwa do uzyskiwania efektów ekonomicznych przy jednoczesnym uwzględnianiu wpływu produkcji na środowisko. Uwzględniono tu m.in. różnorodność upraw, stosowanie nawozów i pestycydów oraz praktyki wspierające bioróżnorodność. Także w tym przypadku wyższy poziom sprawczości kobiet wiązał się w części badanych krajów z lepszymi wynikami gospodarstw.

Z badań wynikają również praktyczne rekomendacje. Jeśli polityka rolna ma rzeczywiście wzmacniać pozycję kobiet, nie powinna ograniczać się do zwiększania liczby kobiet formalnie kierujących gospodarstwami. Ważne jest tworzenie warunków do ich uczestnictwa w grupach producentów, stowarzyszeniach i lokalnych inicjatywach, równy dostęp do takich organizacji, a także rozwój edukacji, szkoleń i sieci współpracy na obszarach wiejskich.

Prelegenci: prof. dr hab. Bazyli Czyżewski oraz dr hab. Sebastian Stępień, prof. UEP – badacze Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu zajmujący się ekonomią rolnictwa, gospodarką żywnościową, zrównoważonym rozwojem oraz funkcjonowaniem małych gospodarstw rolnych.

#KobietyNaWsi #Rolnictwo #KobietyWRolnictwie #MałeGospodarstwa #PolskaWieś #RozwójWsi #EkonomiaRolnictwa #WomenEmpowerment #Rolniczki #GospodarstwaRolne #EuropaŚrodkowoWschodnia #IRWiRPAN #UniwersytetEkonomicznyWPoznaniu #Wszechnica

Organizator wykładu:

Ten utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 3.0 Polska