Polska w zmieniającym się świecie.
Czy polityka zagraniczna jest ważna dla Kowalskiego i dlaczego? Z Jerzym Markiem Nowakowskim rozmawia Piotr Szczepański [24 sierpnia 2021r.]
Po co przeciętnemu Polakowi polityka zagraniczna? Czy ma ona jakikolwiek wpływ na codzienne życie, ceny, miejsca pracy, bezpieczeństwo, możliwość studiowania za granicą albo rozwój polskich firm?
Jerzy Marek Nowakowski przekonuje, że polityka zagraniczna nie jest domeną wyłącznie dyplomatów i polityków. Dla „Kowalskiego” oznacza przede wszystkim możliwość spokojnego życia w bezpiecznym państwie, dostęp do rynków, inwestycji, leków i towarów oraz szansę na rozwój bez ciągłego oglądania się na zagrożenia zewnętrzne.
Nie możesz obejrzeć wykładu? Posłuchaj podcastu:
Rozmowa z Piotrem Szczepańskim zaczyna się od historii. Dlaczego Polacy w czasach I Rzeczypospolitej tak mocno interesowali się światem? Co sprawiało, że nawet właściciel folwarku musiał myśleć o handlu międzynarodowym, sytuacji w Europie, Turcji czy Rosji? I co stało się w XVIII wieku, kiedy Polska stopniowo traciła znaczenie w europejskiej polityce?
To historyczne spojrzenie prowadzi do roku 1989 i jednego z najważniejszych okresów polskiej polityki zagranicznej. Polska rozpoczęła wtedy drogę do zachodnich struktur bezpieczeństwa i współpracy. W 1999 roku została członkiem NATO. NATO Rozmówcy wracają do ludzi i środowisk, które jeszcze przed upadkiem komunizmu zastanawiały się nad miejscem przyszłej, niepodległej Polski w Europie.
Ale świat, do którego Polska dołączała w latach 90., zaczął się zmieniać.
Nowakowski opisuje przejście od okresu dominacji Stanów Zjednoczonych po rozpadzie ZSRR do świata coraz silniejszej rywalizacji mocarstw. W rozmowie pojawiają się Stany Zjednoczone, Chiny, Rosja, Indie oraz pytanie, czy zjednoczona Europa może stać się jednym z samodzielnych globalnych graczy.
Szczególnie dużo miejsca poświęcono Chinom. Rozmówcy zastanawiają się nad ich rosnącą pozycją gospodarczą i polityczną oraz nad tym, dlaczego rozwój państwa położonego tysiące kilometrów od Polski może mieć bezpośrednie znaczenie dla polskiej gospodarki i bezpieczeństwa.
Drugim ważnym tematem są Stany Zjednoczone i przyszłość więzi transatlantyckiej. Rozmowa została zarejestrowana w sierpniu 2021 roku, krótko po dramatycznych wydarzeniach związanych z wycofaniem wojsk USA z Afganistanu. Nowakowski analizuje, jak zmieniają się amerykańskie priorytety i dlaczego – jego zdaniem – Polska nie może zakładać, że bezpieczeństwo zostanie jej zapewnione automatycznie przez innych.
Pada ważna teza: w demokracji nie wystarczy przekonać prezydenta czy ministra innego państwa. Trzeba również sprawić, by jego wyborcy postrzegali Polskę jako część tej samej wspólnoty politycznej i wartości. To właśnie dlatego w rozmowie tyle miejsca zajmuje wizerunek Polski za granicą, praworządność i zdolność budowania trwałych sojuszy.
Osobny blok dotyczy Rosji i polskiej polityki wschodniej. Nowakowski przedstawia własną interpretację celów rosyjskiej polityki wobec Ukrainy, Białorusi i innych państw postsowieckich oraz zastanawia się, co z tego wynika dla Polski. Rozmowa odbyła się jeszcze przed pełnoskalową rosyjską inwazją na Ukrainę z lutego 2022 roku, dlatego ten fragment jest dziś także interesującym dokumentem tego, jak oceniano sytuację geopolityczną kilka miesięcy wcześniej.
Dlaczego Polsce powinno zależeć na niezależności Ukrainy i Białorusi? Czy korzystniej jest być państwem na granicy dwóch światów, czy znajdować się możliwie głęboko wewnątrz bezpiecznej strefy? I jak sprawić, żeby sąsiedztwo Polski było źródłem stabilności, a nie kolejnych kryzysów?
Rozmówcy wracają również do podstawowego pytania: jak prowadzić politykę zagraniczną państwa średniej wielkości w świecie rywalizujących mocarstw? Czy Polska powinna szukać indywidualnej drogi, czy raczej wzmacniać swoją pozycję poprzez NATO, Unię Europejską i współpracę ze Stanami Zjednoczonymi?
Rozmowa została nagrana 24 sierpnia 2021 roku, dlatego część ocen odnosi się bezpośrednio do sytuacji międzynarodowej z tamtego okresu. Warto oglądać ją również z dzisiejszej perspektywy i porównać ówczesne diagnozy z wydarzeniami kolejnych lat.
Jerzy Marek Nowakowski – historyk, publicysta i dyplomata, były ambasador RP na Łotwie i w Armenii, wieloletni analityk i doradca zajmujący się polityką zagraniczną, bezpieczeństwem oraz relacjami Polski z państwami Europy Wschodniej.
Rozmawia: Piotr Szczepański.
Nagranie powstało we współpracy Wszechnica.org.pl i Stowarzyszenia Euroatlantyckiego.
#PolitykaZagraniczna #Geopolityka #Polska #NATO #UniaEuropejska #Rosja #Chiny #USA #Ukraina #Białoruś #Bezpieczeństwo #JerzyMarekNowakowski #PiotrSzczepański #Wszechnica
Zapraszamy również na
Ten utwór dostępny jest na licencji: Creative Commons
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 3.0 Polska
