Magia i wróżbiarstwo w starożytności
Wykład prof. Piotra Dyczka zorganizowany w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Collegium Civitas [30 listopada 2020 r.]
Posłuchaj wykładu w formie podcastu:
Czy starożytni naprawdę wierzyli, że bogowie przemawiają przez lot ptaków, wnętrzności zwierząt, sny i szum liści? Jak zadawano pytania wyroczniom? I dlaczego wróżbiarstwo było wówczas nie zabobonem, lecz ważnym sposobem podejmowania decyzji?
Prof. Piotr Dyczek opowiada o magii i wróżbiarstwie w świecie starożytnych Greków i Rzymian. Pokazuje, że potrzeba poznania przyszłości towarzyszy ludziom od tysięcy lat. Pytano o zdrowie, dzieci, małżeństwo, podróże, powodzenie w interesach, wynik wojny i słuszność decyzji politycznych.
Starożytni wierzyli, że ludzki los zależy od woli bogów, a świat przyrody pełen jest znaków, które można właściwie odczytać. Wróżby dzielono na te, w których bogowie sami przekazywali ostrzeżenie, oraz takie, w których człowiek próbował skłonić ich do udzielenia odpowiedzi.
Prowadzący przedstawia wiele metod przewidywania przyszłości. Obserwowano lot i zachowanie ptaków, interpretowano sny, ruch wody, płomienie, dźwięki przedmiotów poruszanych przez wiatr, linie na dłoniach oraz zjawiska atmosferyczne. Badano także wnętrzności zwierząt ofiarnych, zwłaszcza wątrobę, której poszczególnym częściom przypisywano określone znaczenie.
Wykład prowadzi przez najsłynniejsze starożytne wyrocznie. W Dodonie odpowiedzi Zeusa odczytywano z szumu świętego dębu i dźwięku zawieszonych na nim przedmiotów. Do sanktuarium przybywali ludzie z bardzo konkretnymi pytaniami: kto ukradł cenny przedmiot, czy urodzi się dziecko, czy chory odzyska zdrowie albo czy planowana podróż zakończy się pomyślnie.
Szczególne miejsce zajmuje wyrocznia Apollina w Delfach. Prof. Piotr Dyczek opowiada o Pytii siedzącej na trójnogu nad szczeliną w ziemi, o omfalosie uznawanym za pępek świata oraz o kapłanach, którzy interpretowali niejednoznaczne odpowiedzi wieszczki. Dlaczego przepowiednie formułowano tak, by mogły pasować do różnych wyników wydarzeń?
Poznajemy także Sybille i księgi sybillińskie, które miały zawierać wskazówki dotyczące przyszłości Rzymu. W świecie rzymskim ogromną rolę odgrywały auspicje – obserwowanie lotu ptaków przez kapłanów zwanych augurami. Miały one przede wszystkim potwierdzać, czy podjęta decyzja cieszy się poparciem bogów.
Skąd pochodzi używane do dziś określenie „pod auspicjami”? Jak wiele współczesnych zwyczajów, w tym wróżby andrzejkowe, ma korzenie w antyku? I czy za dawnymi praktykami kryła się wyłącznie wiara w siły nadprzyrodzone, czy także uważna obserwacja przyrody?
Wykład pokazuje, że dla ludzi starożytności wróżbiarstwo łączyło religię, wiedzę o świecie, politykę i codzienne troski. To, co dziś nazywamy zabobonem, było dla nich próbą uporządkowania rzeczywistości i uzyskania wpływu na niepewną przyszłość.
Prof. Piotr Dyczek – archeolog związany z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Zakładu Kultury Materialnej Antyku oraz Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej.
Wykład został zorganizowany w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Collegium Civitas 30 listopada 2020 roku.
#magia #wróżbiarstwo #starożytność #starożytnaGrecja #starożytnyRzym #wyrocznia #Delfy #Pytia #Sybilla #auspicje #mitologia #archeologia #PiotrDyczek #CollegiumCivitas #Wszechnica
Wszystkie materiały obejrzysz również na naszym kanale Wszechnica FWW 
